Dünya Ticaret Örgütü süreci ve Kasım ayında Antalya’da düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi öncesinde, Türkiye'nin AB dışı ülkelerden elektrikli araç ithalatına uyguladığı katı kuralları yumuşatması bekleniyor. Çin, ABD ve Japonya menşeli dev markaların önünü açacak bu hamleyle birlikte MG, Chery, Geely, Xiaomi, Zeekr ve Tesla Cybertruck gibi birçok modelin Türkiye pazarına girişi ve yaygınlaşması hız kazanacak.
Türkiye’de elektrikli otomobil pazarını yakından ilgilendiren düzenlemede yeni bir dönemin kapısı aralanabilir. Avrupa Birliği ve Türkiye’nin Serbest Ticaret Anlaşması bulunan ülkeler dışından elektrikli otomobil ithalatını zorlaştıran 7 bölge, 20 yetkili servis, 40 kişilik Türkçe çağrı merkezi ve Türkiye’de yetkili temsilci gibi şartların geleceği, Dünya Ticaret Örgütü süreci sonrasında yeniden gündemde.
FİRMALAR SİPARİŞ GEÇMEYE BAŞLADI
Kulis bilgilerine göre, elektrikli araç genelgesindeki ağır zorunlulukların hafifletilmesi ve uygulanmakta olan kısıtlamaların/engellerin yumuşatılması beklenmiyor. Bu yumuşama beklentisiyle birlikte bazı firmalar AB ve Serbest Ticaret Anlaşması (STA) dışındaki ülkelerden (başta Çin olmak üzere) yeni elektrikli araç siparişleri vermeye başlamış bile. Koç Holding Otomotiv Grup Başkanı Haydar Yenigün, Çinli markalarla batarya ve araç teknolojileri konusunda iş birliği yapacaklarını duyurmuştu. Koç Grubu bünyesindeki Tofaş (Stellantis temsilcisi) vasıtasıyla Stellantis'in ortağı olan Çinli Leapmotor veya Dongfeng; Ford Otosan tarafında ise Ford'un Avrupa'da iş birliği yaptığı Geely ihtimalleri öne çıkıyor.
TÜRKİYE NASIL BİR YASAK GETİRMİŞTİ
31 Aralık 2023’te yayımlanan ve 1 Ocak 2024’te yürürlüğe giren 2024/22 sayılı tebliğ, AB ve Türkiye’nin STA yaptığı ülkeler dışından belirli elektrikli araçların ithalatını izin belgesine bağlamıştı. İzin için ithalatçının 7 coğrafi bölgede en az 20 yetkili servis kurması, elektrikli araç konusunda yetkin personel bulundurması, her marka için en az 40 kişilik Türkçe çağrı merkezi oluşturması ve üreticinin Türkiye’de yetkili temsilcisinin bulunması gibi şartlar getirildi.
ÇİN TÜRKİYE’Yİ ŞİKALET ETMİŞTİ
Ancak bu düzenleme önemli bir hukuki engelle karşılaşmıştı. Çin, Türkiye’yi Dünya Ticaret Örgütü’ne şikayet etmiş ve dava açmıştı. Dünya Ticaret Örgütü’nün 28 Temmuz 2026’da yayımladığı raporda, Türkiye’nin Çin menşeli elektrikli araçlara yönelik bazı ithalat tedbirlerinin GATT kurallarıyla uyumlu olmadığı değerlendirmesinde bulundu. Türkiye ise raporun bazı bölümlerine itiraz ediyor ve sürecin henüz kesinleşmediğini belirtiyor. Üstelik Türkiye’nin mevcut mevzuatında da değişiklik yaşandı. Ticaret Bakanlığı’nın güncel mevzuatında 2024/22 sayılı tebliğin yürürlükten kaldırıldığı görülüyor; benzer şartlar ise sonraki ithalat denetimi düzenlemeleri içinde devam ediyor.
ÇİN, JAPONYA VE ABD’NİN ÖNÜ AÇILIYOR
Eğer Türkiye, DTÖ sürecinin ardından bu ithalat izin mekanizmasını yumuşatır veya satış sonrası yapılanmaya ilişkin şartları yeniden düzenlerse, Çin, Japonya ve ABD menşeli elektrikli otomobillerin Türkiye pazarına girişinde önemli bir kolaylaşma ortaya çıkabilir. Bu ihtimal, özellikle Tesla’nın Türkiye’de yıllardır merakla beklenen modeli Cybertruck açısından da dikkat çekici. Cybertruck uzun süredir Türkiye’de çeşitli noktalarda sergileniyor. Tesla’nın resmi etkinlik sayfasında da 2026 yılında İstanbul ve Antalya’da Cybertruck sergileme etkinlikleri yer aldı. Ancak model Türkiye’de satışa sunulmuş değil.
Burada önemli bir ayrıntı var: Cybertruck’ın Türkiye’de satılamamasının tek nedeni 2024/22 kapsamındaki ithalat düzenlemesi değil. Modelin Türkiye’de karayolunda tescili açısından tip onayı gibi ayrıca değerlendirilmesi gereken teknik ve mevzuatsal konular bulunuyor. Nitekim daha önce Türkiye’de sergilenen Cybertruck için tip onayı bulunmadığı ve bu nedenle yola çıkamadığı haberleştirilmişti. Fakat ithalat rejiminin yumuşaması, Cybertruck gibi ABD menşeli elektrikli araçların Türkiye’de satış ihtimalini önemli ölçüde daha görünür hale getirebilir.
GÖZLER ŞİMDİ ANTALYA’YA ÇEVRİLİYOR
Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenecek COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında yani 1 ay sonra Antalya’da gerçekleştirilecek. Daha önemlisi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un mayıs ayında Pekin’de Çinli yetkililerle gerçekleştirdiği görüşmelerde COP31 kapsamında Türkiye-Çin iş birliğinin sürdürüleceği açıklandı. Görüşmelerde iklim eylemi, finansmana erişim ve sürdürülebilir çevre hedefleri de ele alındı. Bu nedenle 27 Ekim sonrasındaki DTÖ süreci ve 9-20 Kasım arasındaki COP31, Türkiye’nin elektrikli otomobil ithalat rejiminde yeni bir adım atıp atmayacağı açısından yakından izlenecek iki kritik dönem olarak öne çıkıyor.
Türkiye Pazarına Gelmesi / Yeni Modeller Sunması Beklenen Çinli Markalar:
1. MG (SAIC): Kurulu organizasyonu sayesinde elektrikli ve PHEV (şarj edilebilir hibrit) yeni nesil araçlarını hızla pazara sunması bekleniyor.
2. Chery: Mevcut yapısı sayesinde yeni nesil elektrikli ve PHEV modellerini hızlıca Türkiye pazarına getirebilir.
3. Hongqi: Lüks segmentte yer alan marka, geniş bir ürün gamını yakın zamanda Türkiye'ye getireceğini açıklamaktadır.
4. Changan: Türkiye pazarını yakından takip eden büyük markalar arasında.
5. GWM (Great Wall Motor): Türkiye pazarını dikkatle izleyen bir diğer büyük Çinli üretici.
6. Nio: Zaman içerisinde Türkiye pazarına girmesi beklenen elektrikli araç markalarından.
7. Xpeng: Zaman içerisinde gelmesi beklenen yenilikçi elektrikli markalardan biri.
8. Xiaomi: Teknoloji devinin otomobil markası olarak zamanla pazarda yer alması bekleniyor.
9. Leapmotor: Stellantis ortaklığı üzerinden Koç Grubu/Tofaş kanalıyla öne çıkan markalardan biri.
10. Dongfeng: Stellantis ile iş birliği bulunan ve değerlendirilen markalar arasında.
11. Geely: Ford Avrupa iş birliği nedeniyle Koç Otomotiv Grubu kulislerinde adı en çok geçen markalardan biri.
12. Skywell (Skyworth): Türkiye’de 2022 yılında yılın otomobili seçilmiş ve pazarda yer edinmişti. Tebliğ esnekliğiyle yeni modellerini getirmeyi hedefleyen markanın fabrika çalışması sürüyor.
13. Voyah: Premium segment elektrikli modelleriyle pazardaki varlığını artırmayı hedefleyen marka. Kocaeli bölgesinde fabrika kurma çalışmaları devam ediyor.
14. Avatr: Changan, Huawei ve CATL ortaklığıyla geliştirilen ve pazarda yer alması beklenen üst düzey elektrikli üretici.
15. Zeekr: Geely bünyesinde yer alan lüks elektrikli performans markalarından biri.
Özel Haber/Adem Eyüpoğlu/TİMETÜRK
