DİĞER İÇERİKLER

SOSYAL HESAPLAR

DOLAR

17,9481 ₺

EURO

18,5354 ₺

ALTIN

1.033,24 ₺

BİST

2.868,44 ₺

Mukteda Sadr niçin İran’ı endişelendiriyor?

Yazar Mervan Kablan, “İran, yirmi yıl boyunca Irak'ı kontrol etmeye yatırım yaptı; başka hiçbir yerde, Lübnan'da bileen önemli bölgesel kolu olan Hizbullah'ın önemine yaptığı yatırımdan daha fazla olacak şekilde.... İran için hiçbir şey Irak kadar önemli değildir” tespitini yapıyor…

1 Hafta Önce
2022-08-04 10:18:01

­­­TIMETURK | ÇEVİRİ

Mervan Kablan*

Bağdat'ta Sadr hareketinin lideri Mukteda es-Sadr ile eski başbakan Nuri el-Maliki'nin yönettiği Davet Partisi başta olmak üzere diğer bütün Şii partileri kapsayanÇerçeve Koordinasyonu Koalisyonu arasındaki çatışma bölgenin ve dünyanın büyük başkentlerinin ilgisini çekiyor.

Irak ki hacmi, imkanları ve sahip olduğu enerjilerle (5'inci petrol rezervi, 3'üncü petrol ihracatçısı) 21'inci yüzyılın ilk yirmi yılında dünyayı meşgul eden önemli bir ülke... 2003 yılındaki ABD işgalinden başlamak üzere küresel ve bölgesel ülkeler Irak için savaştı. Ardından Irak otoritelerinde (2004-2011 arasında) İran-ABD yarışı başladı, sonra (2014-2017 arası) İslam devleti örgütü ile çatışma ve son olarak şimdiki Irak'ın siyasi şekli ve geleceği üzerine yönelik çatışma...

Irak 20 yıldır çok önemli

İlgili tüm güçler arasında hiç kimse Irak'ta olup bitenlerle İran kadar meşgul görünmüyor ve bunun kendince sebepleri var. Yirminci yüzyılın ikinci yarısı boyunca Irak, ister Pehlevi imparatorluk biçiminde (1921 - 1979) ister 1979'dan beri sürmekte olan cumhuriyetçi-devrimci biçiminde olsun, İran'ın bölgesel projesine en büyük meydan okumayı oluşturdu. İran bu fırsatı değerlendirdi. ABD'nin 2003 yılında Irak'ı işgal etmesinin amacı, yalnızca Başkan Saddam Hüseyin rejimi tarafından temsil edilen tarihi bir rakibi devirmek için değil, aynı zamanda yirmi yıldan fazla (1979-2003)ideolojik projesini dizginleyen ve bölgesel hırslarını daha fazlası için sınırları içine hapseden Irak'ı da kontrol etmek için.

İran ancak güçler, partiler ve milislerden oluşan müttefikleri aracılığıyla Irak'ı kontrol etmesinin ardından önemli bir bölgesel güç haline geldi. Bundan önce Irak ile olan savaşından bitkin düşen İran, bölgesel sistemin yapısını değiştirmeyi hedefledikten sonra, rejiminin bekası ile ganimetlerle yetinmiş ve hatta onun uluslararası sistem esas alınaraküzerinde durduğu değerleri ve kuralları değiştirmeyi tasavvur etmişti. Irak'ın düşüşü bu gerçekleri değiştirdi, çünkü bir İran nüfuz yayının özellikleri, Şii çoğunluğun yaşadığı batı Afganistan bölgelerinden Lübnan'daki Akdeniz kıyılarına kadar uzanan bir şekil almaya başladı.

Irak, İran için her şeyden önemli

İran, yirmi yıl boyunca Irak'ı kontrol etmeye yatırım yaptı; başka hiçbir yerde, Lübnan'da bileen önemli bölgesel kolu olan Hizbullah'ın önemine yaptığı yatırımdan daha fazla olacak şekilde.... İran için hiçbir şey Irak kadar önemli değildir.Sadece jeopolitik açıdan değil, ekonomik açıdan da (piyasalar, dolar kaçakçılığı, ABD yaptırımları altında yeniden petrol ihracatı vb.)... 2011 - 2019 yılları arasındaki, yani ABD'nin çekilmesi ile Adil Abdul-Mehdi hükümetinin düşüşü arasındaki dönemde, Irak'taki İran, 1991 - 2005 yılları arasında Suriye'nin Lübnan'daki yaklaşımını izleyerek hükümetler kuruyor, ittifaklar kuruyor ve dağıtıyor ve Kudüs Gücü Komutanı Tümgeneral Kasım Süleymani, atayan, görevden alan, tırmandıran ve indiren bir kişi olarak Irak'ın fiili hükümdarı oldu.

Sadr İran'ı endişelendiriyor

Ancak bu durum 2019 sonbaharından itibaren değişti. Bunda iki ana faktör belirleyici rol oynadı:Birincisi; Iraklı gençlerin güneydeki Şii çoğunlukta olan vilayetlerde ve merkezde sokaklara döküldüğü Ekim devrimi. Mezhepçilik ve İran'ın çıkışını ve ülkeyi yirmi yıldır desteğiyle yönettiği “yozlaşmış siyasi sınıfın devrilmesini” talep ediyor.

İkincisi; Kasım Süleymani'nin Ekim ayaklanmasının patlak vermesinden (2019) sadece yaklaşık üç ay sonra Bağdat havaalanında öldürülmesinin ardından olaylar sahnesinde olmaması... Süleymani'nin yokluğu, İran'ın Irak'taki etkisini sarstı ve buradaki etkisinin, telafi edemediği bir adamın gölgesine dayandığını gösterdi ve bu da İran'ın buradaki durumun kontrolünü kaybetmesine neden oldu. Süleymani'nin yokluğunun etkisinin en belirgin kanıtı, MuktedaSadr'ın o zamandan beri izlediği yaklaşımla temsil edilir.Sadr, Ekim Devrimi'ne karşı dururken ve onu hedef almakla suçlanırken, bugün devrim çağrısı yapan taleplere öncülük ediyor. Irak'ın İran etkisinden kurtarılması ve siyasi sistemin mezhep kotalarına dayalı olarak değiştirilmesi. Irak'taki en önemli Şii liderlerden birinin yaptığı bu konuşma, medyanın İran'ı bugün Irak'ta İran'ın bir numaralı düşmanı olarak nitelendirdiği ölçüde İran'ı endişelendiriyor. Bu, İran'ın kendisini Irak'tan çıkarma savaşının daha ciddi hale gelmiş olabileceğini sezdiği anlamına geliyor.2019 ayaklanması net bir liderliğin olmadığı bir halk ayaklanmasıydı, ancak şimdi talepleri değişken olabilecek bir (Şii) liderliği benimsedi, ancak etkili ve harekete geçirme yeteneği harika.

*Suriyeli yazar. Kablan'ın bu yazısı 03/08/2022 tarihinde yayımlandığı el-Araby el-Cedid gazetesinden TIMETURK tarafından çevrilmiştir. Ara başlıklar TIMETURK tarafından eklenmiştir.

.

YORUMLAR (1)

kasım

çeviriniz çok kötü olmuş

Görüş Bildir Bizimle Paylaş