Meltem Suat Timeturk Dış Haberler Servisi/Özel
İsrail, ABD'den mevcut sürenin iki katına çıkarılacağı 20 yıllık yeni bir güvenlik anlaşması imzalamak için diplomatik müzakereleri başlattı. Axios'a göre, Netanyahu hükümeti, 2028'de sona erecek olan mevcut 10 yıllık Mutabakat Zaptı (MoU) sonrasında da yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık askerî yardımı güvence altına almayı hedefliyor. Ancak Donald Trump'ın “MAGA” tabanının dış yardıma karşı artan muhalefeti ve Gazze'deki savaşa yönelik iki partili endişeler nedeniyle, İsrail anlaşmayı güvence altına almak için “Önce Amerika” içgüdüsüne hitap eden yenilikçi hükümler sunuyor. Müzakereler, Trump yönetiminin dış yardımı büyük ölçüde kesmesi beklentisiyle siyasi ve teknik açıdan karmaşık bir zeminde ilerliyor.
20 Yıl, Ar-Ge ve Siyasi Çıkmaz
İsrail'in önerdiği yeni güvenlik anlaşması, hem yardım miktarını artırmayı hem de ABD'deki siyasi değişime karşı diplomatik koruma sağlamayı amaçlıyor.
Anlaşmanın İki Önemli Değişikliği
Sürenin İki Katına Çıkarılması: İsrail'in ilk temel önerisi, anlaşmanın süresini 10 yıldan 20 yıla uzatmaktır. Bu, İsrail için uzun vadeli stratejik planlama ve güvenlik istikrarı sağlamayı hedeflemektedir.
“Önce Amerika” Hükmü (Ortak Ar-Ge): İkinci öneri, paranın bir kısmının doğrudan askerî yardım yerine ABD-İsrail ortak araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) çalışmaları için kullanılmasıdır. İsrailli yetkililer, bunun savunma teknolojisi, yapay zeka ve Altın Kubbe füze savunma projesi gibi alanlarda olabileceğini belirtti.
Trump'a Hitap: Bir İsrailli yetkili, bu değişikliğin Trump yönetiminin “Önce Amerika” ilkesine hitap etmek üzere tasarlandığını, zira Amerikan yardımının böylece sadece İsrail'e gitmek yerine ABD ordusuna da fayda sağlayacağını söyledi.
Siyasi Zorluklar ve Trump'ın Tutumu
Dış Yardıma Muhalefet: Mevcut müzakereler, Trump'ın “MAGA” tabanının dış yardıma karşı çıkması ve İsrail'in Gazze'deki uygulamaları nedeniyle her iki partide de artan endişeler nedeniyle oldukça karmaşık bir hal aldı.
Trump'ın Yorumları: Trump, geçen nisan ayında Netanyahu ile yaptığı görüşmede ABD'nin İsrail'e yılda 4 milyar dolar verdiğini hatırlatarak, yardım miktarının “çok fazla” olduğunu dile getirmişti. İsrailli yetkililer, Trump yönetiminin dış yardımı kesmesinden sonra müzakerelerin daha zor olacağından endişe duyuyor.
Acil Yardım: Bu zorluklara rağmen, Kongre ve Biden yönetimi, 2016 anlaşmasına ek olarak 2024'te Gazze'deki savaş sırasında İsrail'e milyarlarca dolarlık acil askerî yardım paketi onaylamıştı.