DİĞER İÇERİKLER

SOSYAL HESAPLAR

Demokrasi ve yeni ulus inşası ihraç edilemez

İtalya’nın ünlü Afganistan uzmanı Pastori Gianluca, Afganistan'daki Batı deneyiminin “hayal kırıklığı yarattığı”nı söyledi.

1 Ay Önce
2021-09-23 09:06:08

Gianluca, Batı'nın Afganistan'da yaptığ yıkıma dikkat çekerek, daha sonrasında alınması gereken tedbirler konusuna dikkat çekerek, “Uluslararası toplum, yalnızca minimum sonuçlara ulaşmak için büyük insani ve finansal maliyetlerle karşı karşıya kaldı, muhtemelen hiçbir sonuç alamadı.”

Siyasi analistler Afganistan örneğini Batı'nın demokrasi ve ulus inşası ihraç etmedeki başarısızlığının bir örneği olarak görüyorlar.

Gianluca, yaşanan Batı yenigisini de şu cümle ile özetliyor:

“Afgan deneyimi muhtemelen askeri müdahale ve devlet kurma stratejileri yoluyla 'Batı tarzı demokrasi' ihraç etmenin bir şekilde mümkün olduğu fikrine ölümcül bir darbe daha indirecektir. Bu muhtemelen başarısızlığın ana nedeniydi.”

Batı'nın “Sınırlı hedeflerle (El Kaide ve onu destekleyen Taliban rejimini vurmak ve ABD'ye yönelik yeni saldırılardan kaçınmak) başlayan bir misyon, yavaş yavaş, açık hedefler ve sürdürülemez olduğu kanıtlanan açık bir son tarih olmadan bir devlet kurma çabasına dönüştüğünü” belirten Gianluca, yenilginin esas sebebinin bu anlayışın olduğuna dikkat çekti.
Konu ile ilgili İran'da İngilizce olarak yayımlanan Tahran Times'ın Gianlucaile yaptığı röportajın tam metni dünyada oldukça ilgi gördü:

- ABD'nin çekilmesinden sonra Afganistan'ın durumunu nasıl tanımlarsınız?

- Kabil hükümeti uluslararası tanınma sorunuyla karşı karşıya. Şu anda hiçbir ülke Taliban hükümetini resmi olarak tanımadı, ancak birçoğu şu ya da bu şekilde onunla uğraşıyor. Dahası, Afganistan uluslararası yardıma fena halde ihtiyaç duyuyor ve buna erişmenin en iyi yolu daha iyi dış ilişkilerden geçiyor; Taliban'ın hala kurmak zorunda olduğu ve muhtemelen oldukça zahmetli olacak bir şey bu uluslararası ilişkiler.

- Yirmi yıllık savaşın ardından ABD'nin Afganistan'daki performansını nasıl değerlendiriyorsunuz? ABD'nin Afganistan'daki başarısızlığının sebepleri nelerdi?

- Genel olarak, Afganistan'daki Batı deneyimi hayal kırıklığı yarattı. Uluslararası toplum, yalnızca minimum sonuçlara ulaşmak için büyük insani ve finansal maliyetlerle karşı karşıya kaldı, ve hiçbir sonuç alamadı. Dahası, Afgan deneyimi muhtemelen askeri müdahale ve devlet kurma stratejileri yoluyla 'Batı tarzı demokrasi' ihraç etmenin bir şekilde mümkün olduğu fikrine ölümcül bir darbe daha indirecektir. Başarısızlığın ana nedeni buydu. Sınırlı hedeflerle (El Kaide'yi ve onu destekleyen Taliban rejimini vurmak ve ABD'ye yönelik yeni saldırılardan kaçınmak) başlayan bir misyon, yavaş yavaş, açık hedefler ve sürdürülemez olduğu kanıtlanan açık bir son tarih olmadan bir devlet kurma çabasına dönüştü.

- AB'nin Afganistan'daki gelişmelere karşı tutumu nedir? Görünüşe göre ciddi bir duruş yok.

- Avrupa ülkeleri, Afganistan'ın sosyo-ekonomik kalkınmasını NATO çerçevesi içinde ve dışında hem adamlarla hem de fonlarla aktif olarak desteklediler. Avrupa Birliği de 2002'den bu yana dört milyar avrodan fazla yatırım yapan 2014-20 zaman dilimine ilişkin kendi programlarını geliştirdi. Ancak, AB siyasi yönelimi her zaman zayıftı. Farklı üye ülkelerin farklı öncelikleri olduğu için siyasi koordinasyon geleneksel olarak zordur ve sonuç genellikle bir uzlaşmadır. Avrupa Birliği, ABD'nin geri çekilmesi büyük ölçüde kızmıştı, ancak hiçbir AB ülkesi hem siyasi hem de askeri düzeyde güvenilir bir alternatif sunamadı. Batı'nın geri çekilmesinin siyasi ve insani sonuçlarıyla başa çıkmak için Ağustos ayı sonlarında toplanan G7 zirvesi, bu durumun altını çizdi, ancak alternatif çözümler sunamadı.

-ABD'nin Afganistan'dan çekilmesinin Washington'un müttefikleri için sonuçları nelerdir?

- ABD'nin çekilmesinin bölgesel müttefikleriyle ilişkileri etkileyeceğini düşünmüyorum. Afganistan'da, Arap ülkelerinin uzun süredir politikalarını ABD'den 'ayrıştığını' düşünüyorum. Askeri taahhüt açısından da Kabil'de yaşananların belirli bir mesaj ilettiğini düşünmüyorum. Washington'un gözünde Afganistan'ın statüsü hiçbir zaman Basra Körfezi'ndeki Arap devletleriyle kıyaslanamaz. Aynı zamanda, Afganistan hiçbir zaman Arap devletlerinin ABD'nin tutumu üzerinde sahip olduğu aynı güce sahip olmadı. Ayrıca, Birleşik Devletler siyasi ve askeri düzeyde kritik bir bölgesel oyuncu olmaya devam ediyor ve yerel müttefikleriyle pek çok çıkarı paylaşıyor.

Afganistan'dan çekilmenin bu köklü durumu değiştirebileceğini varsaymak, ne ABD perspektifine ne de Arap muadillerine odaklanırsak inandırıcı değildir.

Kaynak: Tahran Times

Bu yazı Timeturk.com'dan alınmıştır.

YORUMLAR (0)

SON VİDEOLAR

Görüş Bildir Bizimle Paylaş