Bir aydan uzun süre önce ABD ve İsrail'in İran'ı ilk kez vurmasının ardından, varil başına 150 dolarlık petrol fiyatı kıyamet senaryosu olarak değerlendirilmişti. Ancak fiziki Brent petrol fiyatı 150 dolara çok yaklaştı, vadeli işlem fiyatı ise henüz bu seviyeye ulaşamadı.
Dünya ham petrolünün %80'i için bir gösterge görevi gören Brent petrolünün vadeli işlem fiyatı, birkaç haftadır varil başına 100 doların üzerinde seyrediyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşın amaçlarını ve bitiş tarihini değiştirmesiyle iniş çıkış gösteren fiyat, Perşembe günü 109 doların üzerinde kapanarak, Ukrayna çatışmasının 2022 başlarında tırmanmasından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Ancak mevcut krizin ne kadar ciddi hale geldiğini anlamak için, “Tarihli Brent” petrol fiyatına bakmak önemlidir. Sadece piyasa bozulmaları sırasında yaygın olarak izlenen bu fiyat, Kuzey Denizi'ndeki Brent petrol kargoları için alıcıların ödediği gerçek zamanlı fiyatı temsil eder. Perşembe günü 141,37 dolara ulaşan bu fiyat, 2008 mali krizinin başlangıcından bu yana görülmemiş bir seviyedir.
Brent petrol fiyatlarının varil başına 141 doları aşması bekleniyor, 3 Nisan 2026
Bu durum, alıcıların yakın gelecekte değil, şu anda varil petrol elde etmek için çok yüksek bir prim ödemeye razı olmaları nedeniyle, sahada ciddi bir arz kıtlığına işaret ediyor.
Gazetelerin ve medyanın genellikle gösterdiği şey, önümüzdeki ayın belirli bir tarihinde teslim edilmek üzere tüccarlar tarafından satın alınan Brent petrol fiyatıdır. Bu, en likit ve en yaygın olarak paylaşılan gösterge fiyatıdır. Önemli olan, fiyatlandırmanın geleceğe dair beklentileri yansıtmasıdır; bu nedenle yatırımcılar bu durumda Basra Körfezi'nde en azından bir tür gerilim azalması ve çözüm olacağına dair bahis oynuyorlar.
Spekülasyoncular
Vadesi yaklaşan vadeli işlemler, petrolü asla teslim alma niyeti olmayan spekülatörlerin de alanıdır: Bunun yerine, fiyat değişimlerinden yararlanmayı ve teslimattan önce pozisyonlarından çıkmayı amaçlarlar. Vadesi yaklaşan vadeli işlemlerin fiyatı elbette fiziksel gerçekleri yansıtır, ancak aynı zamanda bir ölçüde finansallaştırılmıştır.
Gerçek Brent petrol fiyatlarının, önümüzdeki aya ait vadeli işlem sözleşmesinden 32 dolar daha yüksek olması, petrol arzının son derece kısıtlı olduğunu gösteriyor. Tipik olarak, önümüzdeki aya ait vadeli işlem sözleşmesi ile vadeli Brent arasındaki fark 2 dolardan azdır, ancak dar bir piyasada biraz daha yükselebilir. Şu anda gördüğümüz durum son derece anormal. Bu yüksek vadeli Brent fiyatı, hedge fonlarının veya momentum yatırımcılarının fiyatı yükseltmesinin sonucu değil. Bu, gerçek variller için sahada el değiştiren fiyatlardır.
Krizin merkez üssü Hürmüz Boğazı. Bu dar geçitte neler olacağına çok şey bağlı. En dar noktasında 40 km'den daha az genişliğe sahip olan bu boğazdan, Orta Doğu üreticilerinden küresel pazarlara doğru yolculuk eden dünyanın deniz yoluyla taşınan petrolünün neredeyse üçte biri geçiyor.
3 Nisan 2026'da Hürmüz Boğazı'nın her iki yakasında deniz trafiği tıkandı
Bir zamanlar serbest bir uluslararası su yolu olan boğaz, İran ordusunun gözetiminde fiilen bir paralı yola dönüştürüldü. İran İslam Devrim Muhafızları (IRGC), hangi gemilerin geçişine izin verileceğine karar veriyor ve son haftalarda sınırlı sayıda Çin, Hindistan, Pakistan ve Güney Afrika gemisi geçiş yapabiliyor. Günlük geçiş sayısı savaştan önce yaklaşık 130 iken, geçen ay tek haneli düşük rakamlara, bu hafta ise yaklaşık bir düzineye düştü.
Önümüzdeki ay vadeli Brent petrolünün spot piyasaya daha yakın işlem görmemesinin sebebi nedir?
Fiyat farkına bakıldığında, Brent vadeli işlem piyasası bir çözüm olasılığı konusunda hala nispeten iyimser. Ancak bazı analistler, piyasanın şu anda spot fiyatları tavan yapan arz kıtlığını tam olarak hesaba katmadığına inanıyor. Ayrıca, vadeli işlem piyasasının petrol fiyatlarını bir şekilde kontrol altında tutmak için manipüle edildiğine dair tipik internet söylentileri de var. Başka bir deyişle, büyük fiyat farkı çok fazla ilgi çekiyor.
Bu arada, Hürmüz Boğazı'nda normal trafiğin yakın zamanda yeniden başlayacağına dair hiçbir işaret yok. ABD Başkanı Donald Trump, geçidin açık olduğunu ilan etmek, nakliye şirketlerine "cesur olun" ve ne olursa olsun geçişe devam edin demek, ABD'nin geçidi açacağına dair söz vermek ve müttefiklerine kapanma sorununu kendilerinin çözmelerini söylemek arasında gidip geliyor. Trump'ın sosyal medya mesajları ve çatışmanın sona ermesi için belirlediği zaman dilimi her gün değişiyor.
Diğer göstergelere baktığımızda, derinleşen bir krizin işaretleri görülüyor. Dubai ve Umman petrolü şu anda 150 doların çok üzerinde satılıyor; bu da Körfez ülkelerinin ürünlerini ihraç etmede yaşadığı zorlukları yansıtıyor. Öte yandan, karayla çevrili Oklahoma'da fiyatlandırılan Batı Teksas Ham Petrolü (WTI), Perşembe günü Brent'i 3 dolar geride bıraktı. Bu, tüccarların deniz yoluyla taşınan Brent petrolünün arzında daha fazla belirsizlik öngördüğünü ve bunun yerine Amerikan ham petrolüne yöneldiklerini gösteriyor.
Ayrıca, WTI ham petrol vadeli işlem spreadi (en yakın iki sözleşme arasındaki fiyat farkı) Perşembe günü varil başına 16 doların üzerine çıkarak rekor seviyeye ulaştı. Bu tür spread genişlemeleri genellikle, fiyat düşüşüne (bu durumda savaşın hızlı bir şekilde sona ermesi nedeniyle) bahis oynayan kısa pozisyon sahiplerinin sıkışması ve pozisyonlarını kapatmak için sözleşmeleri geri satın almaları sonucu ortaya çıkar ve bu da önümüzdeki ayların fiyatlarını yükseltir.
Petrol fiyatları ne kadar yükselecek?
Bloomberg kaynaklarında hedge fon yatırımcılarının gördükleri ile alıcıların şu anda ödedikleri fiyatlar arasındaki büyük fark, büyük bir arz sıkıntısına işaret eden bariz bir uyarı işaretidir. Fiziksel petrol fiyatları 150 dolarlık psikolojik bariyerine yaklaşıyor ve analistler en kötü senaryo tahminlerini yeniden gözden geçirdi. CNN Perşembe günü, çatışmanın Haziran ayına kadar uzaması durumunda, önümüzdeki ay vadeli işlem fiyatının 200 dolar olmasının "kulağa geldiği kadar çılgınca olmadığını" belirtti. Ancak söylenmeyen şey, önümüzdeki ay vadeli işlem fiyatının 200 dolar olması durumunda spot fiyatın neredeyse kesinlikle daha yüksek olacağı gerçeğidir.
Brent ve WTI'dan daha geniş bir perspektiften bakıldığında, 100'den fazla farklı ham petrol karışımını, spot fiyatlarını ve çeşitli vadeli işlem sözleşmelerini temsil eden düzinelerce farklı petrol fiyatı bulunmaktadır. Hepsi Şubat ayına göre daha yüksek ve dünya genelindeki ortalama insan için sonuç aynı: İran'a karşı savaş, yakıtı, gıdayı ve temel ihtiyaçları daha pahalı hale getirdi ve hayatı daha zorlaştırdı.
Rusya Devlet Başkanı Temsilcisi Kirill Dmitriev Perşembe günü yaptığı açıklamada, "Küresel durgunluk bu yıl zaten kaçınılmaz, enerji ithal eden ülkeler en çok etkilenecek. Bu durum Haziran ayına kadar birçok kişi için netleşecek" uyarısında bulundu.
RT
Yorum Yap