DİĞER İÇERİKLER

SOSYAL HESAPLAR

Avrupa'nın kutladığı savaş: İnebahtı

Tarihçi İlber Ortaylı, 450 yıl önce bugün Haçlı-Osmanlı donanmaları arasında Akdeniz’de yaşanan İnebahtı savaşını yorumladı

2 Ay Önce
2021-10-17 16:48:54

İNEBAHTI SAVAŞI

İspanya tarihinde İtalyan devletlerinde Avrupa'nın kurtuluşu ve ikbalinin başlangıcı olarak kutlanır. Osmanlı donanmasının Uluç Ali Paşa komutasında çekilmesiyle bitmiştir.

inebahti-deniz-savasi_1544348

450 yıl evvel ekimin ilk haftasında Yunanistan'ın bugünkü Preveze Körfezi'nin dışında yer alan Osmanlı donanması ile Haçlı donanması arasında geçen deniz savaşı, iki tarafta ağır tahribat ve Osmanlı donanmasının Uluç Ali Paşa komutasında çekilmesiyle bitmiştir. Donanmanın durumu payitahttakileri çok olumsuz etkiledi. Sağ kalanlara verilen terfi ve yapılan yeni tayinlerin dahi lağvedildiği biliniyor.

KIBRIS'A YÖNELMEK İSTEDİ

İspanya'nın başını çektiği donanmanın komutanı Don Juan de Austria, V. Carlos'un Regensburglu (Ratisbon) bir burjuva ailenin kızından evlilik dışı çocuğuydu. Yeteneklerinden dolayı kardeşi kral II. Felipe tarafından çok korunmuştur. Papalık donanmasına Prens Colonna ve Venedik'e ise Veniero komuta ediyordu. Don Juan aslında kendi açısından isabetli bir kararla Osmanlı donanması kış için İnebahtı (Lepanto, Yunancası Nafbaktos) civarına demirlemişken, Haçlı donanmasının doğrudan Kıbrıs adasına yönelmesini istemişti. Diğerleri ise o anda Osmanlı donanmasını saldırıyla yok etmek fikrindedir.

5f7WeYowXE9L80VR-637286945263051887

DONANMA YORGUNDU

Kıbrıs'ın 1570'te fethi Hıristiyan dünyasını fevkalade sarsmıştır. Buna rağmen Venedik, ihtiyati bir önleme taraftarıdır. Netice itibarıyla neredeyse altı aydan fazla denizlerde muhtelif adalara, Adriyatik'te İon Adaları'na, Girit'e saldırılarda bulunan ve geleneksel yağma seferlerini tekrarlayan donanmanın yorgunluğu, kürekçilerin noksanlığı filomuzun hareket kabiliyetini azaltmıştır. Bu konuda sadece Uluç Ali Paşa'nın (sonraki Kılıç Ali Paşa'nın) bu becerikli amiralin kendi filosuna hâkimiyeti istisna teşkil ediyor. İnebahtı'daki maddi kayıplar telafi edildi.

BURADA İMAJ ZEDELENDİ

147840

Doğrusu iki tarafta da çok önde gelen komutanlar ve denizciler saf dışı edilmişti. Ne var ki İnebahtı, Doğu Akdeniz'de Türk donanmasının yükselen üstünlüğü ve yenilmezliği imajını zedelemiştir. 112 sene sonra II. Viyana Kuşatması'nın benzerliği ve takip eden on altı yıllık savaşlarla Avrupa kıtasında, Tuna boyunda bu yenilmezlik imajı daha çok sarsıntı geçirecek ve Türk İmparatorluğu başka bir döneme geçecektir, askeri reformlar...

AVRUPA'NIN KURTULUŞU

inebahti-deniz-savasi-1571-01

İnebahtı Savaşı, İspanya tarihinde İtalyan devletlerinde Avrupa'nın kurtuluşu ve ikbalinin başlangıcı olarak kutlanır, fakat bu tezahürün en sonuncusu Yunanistan'ın 450. yıl şenlikleridir. Yunanlar bu savaşta Haçlıların tarafında yoktu. Tam aksine denizcileri Osmanlı donanması içindeydi. İnebahtı'nın Yunan edebiyatında Yunanistan'ın kurtuluşu olarak nitelendirilmesi sonraki bir yorumdur ve Balkan tipi milliyetçiliğin abartmalarının tipik örneğidir. Bu abartmanın siyaset ve tören safhasına kaydırılması Balkan ülkelerinde sıkça görülen bir eğilim ve tezahürattır. Aynı yorumların ve eylemlerin Türkiye'de tekrarlanmaması için dikkat etmemiz gerekir.

CERVANTES DE YARALANDI

download_96

Lepanto'daki şehit sayısı çok kalabalıktır; 20 bin olduğu ifade ediliyor. Donanmanın en seçkin amiralleri ve bizzat kaptan-ı derya bile şehit olanlar arasındadır. Bu felaketten Kılıç Ali Paşa, Osmanlı kaptan-ı deryalığına terfi ederek kurtuldu. Değerli amiraldi. Karşı tarafta ise yaralanan ve kolunu kaybeden meşhurlardan biri de Don Kişot'u yaratan Cervantes'ti.

DOĞU AKDENİZ ÖNEMLİDİR

Mesele bu kadar basit değildir, Haçlı devletlerinin aşağı yukarı son birleşimi bu değildi. II. Viyana Kuşatması sırasında Papa XI. Innocent benzer bir ittifak kurdu. Zaten kurulacak bir şeydi. Avrupa'nın batısı ve Hıristiyan Akdeniz, Doğu'yu Türklerin kontrol etmesinden o gün rahatsızdı. Halen de öyledir. Stratejik noktalar üzerindeki hassasiyet, bilhassa son on yılda Doğu Akdeniz'deki siyasi coğrafya değişimi, yeni kuvvetlerin buraya gerçek anlamda yerleşmesi; Türk donanmasının önemini artırmıştır. Son 30 yılda Türk donanmasının Doğu Akdeniz'deki hâkimiyeti, güçlenmesi bunun için hatta yurtiçinde tahripkâr bir güruhun muzır faaliyetlerle donanmanın içine sızması bu gerçeği gösteriyor; Doğu Akdeniz her zaman önemlidir. Türkler burada istenmez ama artık bu coğrafyadadır. Yaşamak için denizlerimizi kontrol etmek zorundayız.

Hürriyet

Bu yazı Timeturk.com'dan alınmıştır.

YORUMLAR (0)

Görüş Bildir Bizimle Paylaş