Hangi başbakan Beyaz Saray'da 3 dakika kaldı?

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Barack Obama akşam yemeğinde bir araya geldi. 3 saat 10 dakika süren yemekli toplantıda ağırlıklı olarak Suriye görüşüldü. Hiç şüphesiz bu önemli görüşme uzunluğu nedeniyle diplomasi tarihimize de geçti. ABD başkanı ile en uzun süre görüşme rekoru Clinton ile yaklaşık 2 saat görüşen rahmetli Başbakan Bülent Ecevit’e aitti. TELEKSÇİNİN HATASI SKANDALA YOLAÇTI  Peki ABD başkanı ile en kısa süre görüşen Türk başbakanı kimdir acaba? Ünlü Amerikan haber ajansı Associated Press (AP)’in hatası sonucu 1959 yılında Başbakan Adnan Menderes, ABD Başkanı Dwight David Eisenhower ile en kısa süre görüşen   başbakan olarak tarihe geçti! Başbakan Menderes’e, Türkiye’yi karıştıran haber yüzünden AP’yi ülkeden kovma kararı bile aldığı olay şöyle gelişmişti.  Yıl 1959. İktidarda Demokrat Parti (DP) var. Ülke mali açıdan sıkıntılar içinde. Basın bu sıkıntıları yazıyor, hükümet zor durumda. Başbakan Adnan Menderes, yardım umuduyla Amerika’ya gidiyor. Programa göre Menderes, o dönemin ABD Başkanı Eisenhower tarafından kabul edilecek. Ancak o zamanın iletişim imkanları bugünkü kadar hızlı ve kolay değil. Amerika ile günde bir kez temas kurulabiliyor. Başbakan Menderes’i Milliyet gazetesi adına takip eden rahmetli Abdi İpekçi, o günkü temasları vermiş ve “Başbakan, bu akşamüstü ABD başkanı tarafından kabul edilecek. Vakit Türkiye saati ile çok geç olacak. Benim sizi aramama imkan yok. Aman ajansları izleyelim ve mutlaka bekleyip haberi verelim” demiş. Başbakan Menderes, nihayet saat 18.00’de kabul ediliyor. İstanbul’da saatler 02.00’yi gösteriyor. Baskının en son limitinin de dışında. Milliyet’in Yazı İşleri Müdürü Hasan Yılmaer, beklemeye başlıyor. Saatler geçiyor, Amerika’dan haber yok. Nihayet ünlü AP teleksinde ziller çalıyor. Flaş! Flaş! Flaş! Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Adnan Menderes, bugün Washington’da, Amerika Cumhurbaşkanı Dwight Eisenhower tarafından Beyaz Saray’da kabul edildi. 3 dakika süren kabul sırasında Türk Başbakanı’nın yanında Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu da bulunuyordu. Haber bu kadardı! Flaşın ardından devam metni gelmedi… Beklenen haber gelmişti; ancak haberde son derece önemli bir unsur vardı. Eisenhower, Türk Başbakanı’nı sadece 3 dakikalığına kabul etmişti. Yılmaer, kuşkulanmış ve AP’nin Türkiye temsilciliğini arayarak “Süre doğru mu?” diye sormuş. AP’nin sorumlusu olan Feridun Servan, “Evet doğru” deyince haber gazeteye girmiş, baskıya geçilmiş. MUHALEFET 3 DAKİKAYI DİLİNE DOLADI  Ertesi gün Ankara’da kıyamet kopmuş. Muhalefet 3 dakikayı diline dolamış, skandalı yayma çabalarına girmiş. Hükümet şaşkınlık içinde. Akşamüstü Amerika’dan telefon geliyor. Arayan Abdi İpekçi! ABD Dışişleri Bakanlığı yetkililerini devreye sokarak telefon bağlatan İpekçi, Hasan Yılmaer’e, “Hasan ne yaptın?  Beni mahvettin!” diye soruyor. Yılmaer ise “Neden?” karşılığını veriyor. İyice gerilen İpekçi,  “3 dakika demişsiniz. Görüşme 30 dakikaydı!” diyor. Ankara’yı karıştıran haberin iç yüzü ilerleyen saatlerde anlaşılıyor. Meğerse Washington’daki AP’nin teleksçisi vahim bir hata yapmış; 30 yerine 3 dakika yazmış. Düzeltme yapılması da unutulmuş. Ama olan olmuş, ortalık karışmıştı bir kere. O gün hükümet AP’yi Türkiye’den kovmayı bile düşünmüş. AP’nin Amerika ve Türkiye yetkilileri, Başbakan Adnan Menderes’ten uzun bir özür dilemiş. EÇ