Psikopatlar ödül bağımlısı

Vanderbilt Üniversitesi araştırmacılarınca gerçekleştirilen bir araştırma, psikopatlık tanımına giren problemli davranışların, beyindeki dopamin ödül sisteminin hiperaktif biçimde çalışmasıyla ilgili olduğunu ortaya koydu.

Şimdiye kadar psikopatlık genellikle belli ölçüde bir karizma, başkalarını kullanma eğilimi, antisosyal davranışlar, empati eksikliği, korkusuzluk, cezaya karşı duyarsızlık ve derinlikten yoksun duygusal deneyimlerle ilişkilendirilen bir durum olarak görülmekteydi. Bir başka deyişle psikopatlarda “neyin eksik olduğu” üzerinde durulmaktaydı.

Vanderbilt ekibi, Nature Neuroscience dergisinde yayımladıkları çalışmalarında, psikopati hastalarında “neyin fazla olduğu” üzerine odaklanmışlar. Araştırmacılar, ani davranışlar, ödüllere karşı aşırı düşkünlük, yüksek risk alma eğilimi gibi göstergelerin normalin üstünde olup olmadığını gözlemişler.

Psikopatlarda uyuşturucu kullanma eğiliminin daha yüksek olduğundan yola çıkan araştırmacılar, beynin (uyuşturucu maddeler ve doğal ödüllerle tetiklenen) ödül sistemiyle, psikopatlıkta belirgin olan ani kararlar, antisosyallik gibi davranışlar arasında ilişkiyi araştırmışlar.

Bunun için iki test gerçekleştirilmiş. Birincisinde pozitron emisyon tomografisi (PET) denen bir görüntüleme tekniğiyle ağızdan küçük bir doz amfetamin verilen deneklerin beynindeki dopamin tepkisi izlenmiş. Dopamin, beyinde salgılanan, ödül ve motivasyonla ilgili bir kimyasal.

İkinci deneydeyse aynı kişilere para kazanabilecekleri ya da kaybedebilecekleri bir oyun oynatılırken beyinleri işlevsel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) tekniğiyle izlenmiş. Bu yöntem, kan akış hızındaki artışları gözleyerek hangi beyin bölgelerinin etkinleştiğini ortaya koyuyor.

Her iki testten elden edilen sonuç, benmerkezcilik, başkalarını kullanma yeteneği, risk alma gibi karakter özellikleri gösteren bireylerin aşırı duyarlı bir dopamin ödül sistemine sahip olduklarını gösteriyor.

Sonucu yorumlayan araştırmacılar, yüksek bir ödül beklentisinin bu bireylerin davranışlarının getireceği cezalara karşı korkularını azaltabileceğini belirtiyorlar. Bu durumsa, başkalarının duygularına kayıtsızlık ve hatalardan ders almaktan kaçınma gibi eğilimlerle birleşince kişileri psikopatlarda sıkça görülen agresiflik ve düzenbazlık gibi davranışlara yol açıyor.