Lahem El-Nasır* / TIMETURK
Geçen haftaki makalemin konusu şu konuyu anlamaya bir çağrıydı; Batı'nın İslami bankacılığı hoş karşılaması bir kabul mü yoksa ihtiyaç mı? Bu konuda değerli okuyuculardan çok sayıda yorumlar geldi. Bunlardan bir tanesi de Dr. Bekir. Dr.Bekir, Batı'nın kabulünün sadece, İslami finans tekniklerinin gücü ve faydalı kullanımının ve bunların iş ve istenen başarı üzerindeki kudreti ile alakalı olduğunu düşünüyor. İsveç'ten Tayyib Ganem ise, bu hoş karşılamanın saiki her ne olursa olsun onun, İslam şeriatının ve onun ahlaki değerlerinin uygulanması için (Batı'da) bir boşluğun var olduğuna işaret ettiğini ayrıca diğerleri nezdinde bir ihtiyaç oluşturmanın ve bunun İslami şeriatın kabul edilmesi için kullanılmasının yanlış bir tarafı olmadığını düşünüyor. Diğer bir okuyucu Hişam Mudgari Alavi, bu hoş karşılamanın sebebinin ihtiyaçtan olduğu konusunda benimle aynı fikirde olduğunu ancak bir kabulün de mevcut olduğunu ve bu kabulün tanınmamasının sebeplerinin de çok açık olduğunu düşünüyor. Ayrıca, bu makalenin yazarı da dahil herkesin faydalanacağı bu kabulün ortaya çıkmasını engelleyen sebeplerin baş sorumlusunu açıklamaya da gerek olmadığını düşünüyor. Sirac El-Hadiy Karibullah kardeş te, inançları değiştirmek için ihtiyaçların kullanılmasının batılı misyonerlik sistemlerinin bir metodu olduğunu ancak açık bir vizyonu ve hedefleri olması şartıyla İslami bankacılığın Batı'nın ihtiyacı için kullanılmasında bir kötülük olmadığını düşünüyor. Hakikaten, bu yorumların hepsi makalede belirtilenlerin çoğu ile örtüşmektedir ancak bu yorumların okuyucusu ve bu cümlelerin yazarı, yorumcuların bu makalede gördükleri şeyin bir kabul olmayıp ihtiyaç olduğu bahanesiyle bu ihtiyaca cevap vermemesi için İslami bankacılığa bir davet olduğunu düşünmektedir. Bu görüş doğru değildir. Zira bu makale söz konusu hoş karşılamanın saikleri hususunda İslami bankacılık sektörüne net bir vizyon sunmak için yazılmıştır. Böylece İslami bankacılık tuzağa düşmesin ve (Batı'yı) en hızlı şekilde boğulmaktan kurtarıp güvenli bir sahile eriştirecek can simidi olsun. Çünkü bu sektörün üzerine yüklenen bir sorumluluk oldu. Bundan başka, İslami bankacılık sektörünün bağımsız bir finansal sektör olarak tanınmadıkça ve onun geleneksel finans sektörü ile tamamen farklı olan denetim ve muhasebe ilkelerini, kanunlarını sisteme sokmadıkça uluslar arası pazarlarda konumunu güçlendirmek için bu krizden istifade etmemesini (önerdim). Bu sektör, kriz öncesinde ve sonrasında da uluslar arası pazarların, sektörün denetim ve muhasebe ilkelerini ve kanunlarını sisteme sokma hususunda umursamaz davranışından sıkıntı çekmekteydi ve hala çekmektedir. Uluslar arası Muhasebe Standartları ve Sermaye Yeterliliği Standartları (Basel II) bu sıkıntıya dair çok net bir örnek olarak kabul edilebilir. Zira bunlar, İslami finans sektörünün karakteristik ilkelerini hesaba katmadılar ve buna bağlı olarak onu geleneksel bankacılık ile eşit olmayan bir rekabete soktular. Bundan başka bu makalede İslami bankacılık için, sektördeki düzenleme kurulları, finansal kuruluşlar ve şer'i kurullar olmak üzere tüm tarafların gayretlerini birleştirmesine ve sektörün tamamına hizmet edecek olan bütün hedeflerini gerçekleştirmek için kriz neticesinde ortaya çıkan Batılı hoş karşılamadan istifade etmeyi amaçlayan stratejik bir plan oluşturmasına dair bir çağrı vardı. Bu hedeflere örnek olarak şunları söyleyebiliriz; İslami Finansal Kuruluşlar Denetleme ve Muhasebe Kurulu (AAOIFI) tarafından çıkarılan muhasebe standartlarının kabulü için Uluslar arası Muhasebe Standartları Kurulu gibi uluslar arası örgütler nezdinde gayret sarfetmek, Malezya İslami Finans Hizmetleri Meclisi tarafından çıkarılan sermaye yeterliliği standartlarının tanınması ve çıkardıkları standartlara dahil edilmesi için BIS (Bank of International Settlements) ve Basel II Kurulu nezdinde gayret göstermek, sektörün şer'i çerçevesi ve özellikleri ile uyumlu legal bir ortamda çalışmasına müsaade eden kanun ve yönetmeliklerin çıkarılması için Batılı devletler nezdinde gayret göstermek.
Bu gayret birliği, her bir kuruluşun ayrı olarak piyasalarda kendine yer etmesi ve bu durum ötesinde kar elde etmesi için bu hüsnü kabulden istifade etmesine dair İslami finans kuruluşlarının uğraşısı ile bir tezat oluşturmamaktadır. Bilakis bu, bu sektörün var olması ve İslami şeriat kaideleri ve hükümlerinin tatbikindeki özelliğinin kanun ve yönetmeliklerle korunacağı, mahalli örflerle ve kanunlarla tezat oluşturduğu için İslami şeriatın değişmeye zorlanmayacağı ve böylece geleneksel bankacılık kuruluşları ile uygun bir rekabet ortamının temin edileceği uzun vadeli beklentilere hizmet etmektedir.
Bu hedeflerin tamamının uluslararası pazarlarda gerçekleştirilmesi şüphesiz, Arap ve müslüman devletlerden çoğunu İslami bankacılığı sahip olduğu özelliğiyle bir iş modeli olarak kabule zorlayacaktır ve bu sektörün özelliğini kabule yanaşmamaya devam eden bu ülkelerde sektöre uygun düzenleme, mevzuat ve kanunların çıkarılmasına sevk edecektir. Böylece, piyasalarında bu sektörün kuruluşlarına ruhsat vermeyen Arap ülkeleri, Batı'nın bu sektörü kabul etmesi için bu tutumlarını değiştirmeye yönelecektir. Özellikle finansal pazarlar yönüyle bu (Arap) devletlerinin üzerindeki Batılı etkinin gücünü hepimiz çok iyi bilmekteyiz. Çünkü üstün olana karşı yenilgiyi peşin kabul etme düşüncesinin sonucu olan fikri yabancılaşmadan halen sıkıntı çekmekteyiz. Bütün bu hedeflerin gerçekleştirilmesine dönük çabanın hiçbir faydası olmasa bile bir şey yapmaya dönük gayretlerin birleştirilmesi yeterli bir faydadır.
*İslami bankada danışman - Ortadoğu (asharqalawsat) Gazetesi- 22/09/2009
Tercüme: Hakkı Erçetin