Rosa Brooks*

Bir süper güç, kendisini Üçüncü Dünya ülkesine dönüştüreceğini her gün deklare etmez. Biz burada Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu?nda umutsuz uluslararası yardımlara ihtiyaç duyan devletler topluluğuna ilk ?hoş geldin? diyenler arasında olmak istiyoruz. Siz feci bir finansal erimeye maruz kalırken, biz, sizin Hazine bölümünün, finansal sektörünüzün istikrarını sağlamayı üslenme yönündeki ricasına olumlu yanıt vermekten memnuniyet duyarız. Bu çalkantılı zamanlarda, uzun vadeli krediler açmaktan, hükümetinizin bütün yapısıyla ilgili acil bir revizyon üslenecek uzman danışmanlar sağlamaya kadar bir çok hizmeti verebiliriz.

Bildiğiniz gibi ekonominize dışarıdan yapılacak bir müdahale için vakit çok geç. Geçen hafta ?hatta Wallstreet?teki son çöküşten de önce- 13 eski finans yöneticisi Virginia Üniversitesi?nde toplanarak ?Kırılgan finansal yapınızı tedavi etmeniz gerekiyor? dediler. Avustralya?nın eski Maliye Bakanı Peter Costello, ABD?nin son zamanlarda dünya pazarlarına ekonomik istikrarsızlık ihraç ettiğine dikkat çekti. Hindistan?ın eski Maliye Bakanı Yashwant Sinha ise ekledi: ?ABD?nin, artık IMF tarafından yönetilmeyi kabul etmesinin zamanı geldi.?

Sizin ekonomik istikrarınızı sağlama ve gerekli değişiklikler yapma konusunda öneride bulunduğumuzda şaşırmayacağınızı umuyoruz. Hatırlayın, birçok ülke sizin durumunuzdaydı. Biz Arjantin, Brezilya, Endonezya, ve Kuzey Kore?yi mali yardımlarımızla ekonomik krizden kurtardık. Fakat şu an Sudan, Bangladeş ve ABD üzerinde çalışıyoruz. Uzmanlarımız ulusal ekonomileri büyük bir dikkat ve hassasiyetle rehabilite etmeye çalışıyor.

Biz bu nedenle sizin ekonomik süper güçten ekonomik mevtaya dönüştüğünüzü bildirmek durumundayız. Normalde bu tür bir ilerleme 100 yıl ya da daha fazla alabilir. Ancak siz, aşırı serbest pazar yanlısı politikalarla özel şirketlerin kamulaştırılması arasında dalgalanmanızla, Üçüncü Dünya ekonomilerinin birçok karakteristik özelliklerini bir kaç senede yakaladınız.
Hükümetinizin kritik sektörlerdeki kontrolü kaldırması, bu krizin hızlı bir biçimde enerji krizine, mortgage krizine, kredi krizine, finansal pazar krizine dönüşmesine yol açtı. Buna dikkat çekici ölçekteki ekonomik yolsuzlukları ve spekülasyonları da eklemeli. Bu arada sizin yanılgıya düşmekle suçlanan siyasi liderleriniz, lobicilerle aynı yatağı paylaşıyor.
Örneğin McCain?i, bir başka ifadeyle sizin daha önce yarım düzine eski lobicilerin içinde bulunduğu komitenin üst düzey yöneticiliğini yapan Cumhuriyetçi Başkan adayınızı ele alalım. Onun son günlerde dediği gibi, ?Ben, ekonomik konularda sürekli yanılgılara düşen Senato Ticaret Komitesi başkanıydım.? Sorgulamaya gerek yok: Liderinizin sorumsuzca yapılan kontrolsüzlüklerin yol açtığı ekonomik tahribatı farketmedeki başarısızlığı, gerçekte destansı bir uyum öyküsüdür.

Siz şu anda sonuçlarla yüzleşiyorsunuz. Gelir eşitsizliği çoğaldı, zenginler umulmadık paralara boğulurken orta sınıf, gelirinde bir hareketlilik görmedi. Artık çok daha az vatandaşınız aldıkları kredili evlerin borcunu ödeyebilecek, sağlık ve güvenlik sigortalarından yararlanabilecek. Ortalama yaşam süresi bile düştü. Ekonomik acılarınız kronikten akuta doğru yol alırken ?birçok Üçüncü Dünya Ülkesi gibi- siz bu krize yaygın kamulaştırma operasyonlarıyla karşılık verdiniz. Sizin mortgage devleriniz Fannie Mae ve Freddie Mac?ın mülkiyetini şu anda devlet elinde tutuyor. Bu hafta reasürans (mükerrer sigorta) deviniz AIG, Amerikan Merkez Bankası?nın etkili bir operasyonuyla mevtaya dönüşmüş şirketin hisselerinin %80?ini alarak etkili bir şekilde kamulaştırılmıştı.

Bazıları bunu sosyalizm olarak nitelendiriyor. Fakat umutsuz zamanlar umutsuz ölçüleri gerektiriyor.

Herkesin de kabul ettiği gibi sizin Üçüncü Dünya ülkesine dönüşme süreciniz sona ermiş değil ve acısız da olmayacak. Öncelikle, örneğin gayr-ı menkul spekülasyon balonunu şişiren yaygın eski şehir yapıları McMansions?larla yer değiştirecek gecekondularda oturmaya alışmanız baya zor olacak. Fakat aynı zamanda bu gecekondu olgusu sizin ülkenizin bir parçası haline gelecek. Benzer şekilde işsizlik oranları artacak, işsiz gençlerin sürekli artan öfkesine bir çare arayacaksınız. Fakat, sizden önce bu çözümün farkın varmış bir çok Üçüncü Dünya ülkesi gibi yavaş yavaş onları çatışmalarda ve savaşlarda istihdam edebileceğinizi farkedeceksiniz. Gerçekte sizin zaten içinde bulunduğunuz Irak ve Afganistan?daki savaşlarınızla muhteşem bir başlangıç yapmanıza gerek kalmayacak.

Belki de bu mektup size sürpriz gelebilir ve siz Üçüncü Dünya?ya katılmaya kendinizi hazır hissetmeyebilirsiniz. Bu hissin sizi ele geçirmesine izin vermeyin. Siz henüz bu duruma düşmediyseniz de bir kaç yıl içerisinde buna hazırlansanız fena olmayacak.


*Amerikalı hukuk profesörü ve Los Angeles Times gazetesi köşe yazarı.


Bu makale İslam Özkan tarafından TİMETURK için tercüme edilmiştir.