![]() Ali Bulaç
|
Türkiye yeni bir müdahale sürecine girmiş bulunmaktadır. Bu süreçte rol oynayan önemli aktörlerden CHP'dir. CHP, iktidar seçkinlerinin partisi olarak bir kısım aydınları da arkasına almış vaziyette demokratik rejimi kesintiye uğratmaya çalışıyor. Türkiye'de aydının seçkinci karakteri dolayısıyla DP'ye ve onun devamı AP, DYP, ANAP ve Milli Görüş partileri'ne değil de CHP'ye yakınlık göstermesi ve her askeri ihtilalde kimi zaman destekçi kimi zaman suskun davranması, en önemlisi şehirleşme ile halk güçlerinin İslâmî doğrultuda bazı taleplerde bulununca askerleri yönetime el koymaya davet etmesi, çoğunlukla genel ilke olarak laikliği, demokrasiye ve temel özgürlüklere tercih etmesi bu bağlamda açıklanabilir.
CHP, DSP ve SHP gibi sol, ortanın solu ve sosyal demokrat partilerde önemli görevler almış Deniz Baykal'ın gözlemleri, siyasal partiler düzleminde Türk Solu ile Türk Sağı arasındaki farkı göstermesi bakımından önemlidir. 1970'te (Ankara) yayınlanan “Siyasal Katılıma Bir Davranış İncelemesi” adlı kitabında (s. 117-118) Deniz Baykal iki siyaset arasındaki farkı şöyle anlatmaktadır: “Belli ilkeler grubuna göre toplumu düzenleme amacına yönelmiş bir siyaset anlayışı vardır... (Bu ilkelerin) belli bir soyut değer açısından taşıdıkları önem özellikle ağır basmaktadır. Böyle bir değerlendirmenin yapılması ise, entelektüel bir faaliyeti gerekli kılmaktadır. CHP'nin toplumdaki elit gruplara bağlılığı buradan gelmektedir.
CHP hareketinin altında yatan siyaset anlayışı, belli soyut değerlere göre taşıdıkları önem dolayısıyla seçilmiş bazı ilkelere dayanarak toplumu düzenlemek amacına yönelmiştir. Bu durum da onu bu değerlerle uğraşan toplumsal gruplara karşı hassas hale getirmektedir. Buna karşılık, DP çizgisinde yer alan hareketin altında yatan siyaset anlayışı, belli ilkelere göre toplumu düzenlemek amacına yönelmiş değildir. Bu, daha çok toplumda karşı tepki şeklinde kendini gösteren bir siyaset anlayışıdır. Bunun içinde, ortada görülen ilkeler, siyasal faaliyete yön vermek üzere önceden konulmuş ilkeler değil, faaliyetin sonucunda kendiliğinden ortaya çıkan ilkelerdir. Bu anlayışa göre siyaset, toplumsal dengenin bir muhassalasıdır, yoksa o dengeyi değiştirecek bir araç değil. Bununla ilgili olarak, AP, soyut değerlerle uğraşanlardan değil, toplumun tabanından gelecek taleplere, baskılara karşı hassastır. Seçim planındaki başarısı da bunun sonucudur.”
Deniz Baykal kitabında CHP ile sağ kitle partileri arasındaki farkları beş noktada topluyor:
“1 - CHP geleneğinde önemli olan, belli bir çözümün “soyut değeri ve rasyonel geçerliliği”dir. AP-DP çizgisinde ise çözümlerin sosyal işleyebilirliliği, talep-imkân dengesi yani “fonksiyonel” değeri önemlidir.
2 - CHP'nin siyaset anlayışı “sistematik ve ütopik” olduğu halde, DP-AP'nin ki “ampirik ve pragmatik”tir.
3 - CHP'nin siyaset anlayışı “elitist (seçkinci)”, sağ kitle partilerinki ise “popülist (halkçı)” niteliktedir.
4 - Kadroların temel yaklaşımı da farklıdır. CHP anlayışında siyasî kadro “misyoner tipler”den, DP-AP çizgisinde ise kadrolar “siyaset komisyoncu (political brokers)” denilen tiplerden oluşmaktadır.
5 - İki parti tipinin ihtiyaçlar karşısındaki tavırları da farklıdır. CHP çizgisi, sürekli olarak ihtiyaçların tatminini geriye bırakmak, uzun vadeli ihtiyaçları ön plâna almak eğilimi göstereceği halde, DP-AP çizgisi ani ve kısa vadeli tatminler arayacaktır.”
1980'lerden sonra Bülent Ecevit de, Türkiye'de sol hareket içinde hayli etkili olan seçkincilerden yakınmıştı. Ancak kendisi de sonuç itibariyle seçkinci olan Ecevit ve diğer sol, sosyal demokrat ve sosyalist hareket içinde yer alanlar, kendilerini değiştirme, toplumun değişen ihtiyacı ve yükselen taleplerine göre politikalarını yeniden düzenleme veya hiç değilse gözden geçirme yolunda hiçbir adım atmamışlardır. Türkiye'de aydınlar kendileri için özgürlük, Müslüman halk için despotizmi öngörmüşlerdir. Beş müdahaleye ve aydının genelde itirazına rağmen 1950'den bu yana Sağ Partilerin siyasal iktidarı ellerinde tutmaları (DP-AP-ANAP- AK Parti), Tek Parti geleneğine ve onun temel varsayımlarına sıkı sıkıya bağlı olan seçkinlere, aydınlara ve bunların somut ifadesi olan siyasal partilere karşı halkın gerçek tutumunun ne olduğunu yeterince göstermektedir.
| Alış | Satış | |
| Euro | 1.8430 | 1.8519 |
| Dolar | 1.3578 | 1.3643 |
| Sterlin | 2.3667 | 2.3791 |



















